Resurs UTB – czym właściwie jest?

7 grudnia 2021 by Brak komentarzy

Każda maszyna użytkowana przez człowieka wymaga wykonywania okresowych przeglądów. Ten obowiązek dotyczy także wszelkiego rodzaju wind osobowych klasyfikowanych jako Urządzenia Transportu Bliskiego, czyli UTB. Od właściwego funkcjonowania takiego dźwigu zależy bezpieczeństwo jego użytkowników. W porę wykryta usterka może ocalić komuś zdrowie, a nawet życie. Można zapobiec wymadkowi, z tego powodu należy dbać o systematyczne wykonywanie przeglądów. Dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą być poddawane badaniom okresowym, eksploatacyjnym, oraz w miarę potrzeb powypadkowym lub poawaryjnym. Jeśli chodzi o tego typu urządzenia przeprowadzanie okresowych przeglądów jest regulowane przez prawo, a dokładniej mówiąc rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii dotyczące warunków technicznych dozoru technicznego. Również Urząd Dozoru Technicznego opracował wytyczne, które zobowiązują właścicieli dźwigów osobowych do wykonywania regularnych badań technicznych. 

Bezpieczeństwo dźwigów UTB – regulacje prawne

Szacuje się, że w Polsce zamontowanych jest około 100 tysięcy dźwigów osobowych. Niektóre z nich zostały zamontowane już po wejściu Polski do Unii Europejskiej, przez co są zgodne z obecnymi normami bezpieczeństwa. Pomimo tego około połowa ich nie spełnia podstawowych regulacji bezpieczeństwa. Najistotniejszym problemem są bloki wybudowane w latach 70, ponieważ ich stan techniczny wymaga wielu remontów, a dźwigi osobowe nie są priorytetem. Właściciele tych budynków nie są chętni do wymiany dźwigów, a swoje racje argumentują tym, że przecież funkcjonują one bezawaryjnie od dawna. Na pewno nie jest to odpowiedzialne rozumowanie jeśli chodzi o zdrowie i życie mieszkańców. Stając naprzeciw temu zagadnieniu Minister Przedsiębiorczości i Technologii zmienił rozporządzenie w sprawie eksploatacji urządzeń podlegającym przepisom dozoru technicznego. Został nałożony obowiązek dokonywania przeglądów technicznych aby ocenić stan funkcjonowania dźwigu. 

Dlaczego dźwigi jako urządzenia transportu bliskiego muszą posiadać resurs?

Według definicji resurs jest okresem zdolności użytkowej, czyli inaczej mówiąc jest to obowiązkowy przegląd specjalny dźwigu, który ma określoną ważność. Po upływie określonego terminu należy kolejny raz zlecić sporządzenie oceny stanu technicznego. Jeśli chodzi o dźwigi, to parametrami branymi pod uwagę są intensywność wykorzystania, a także obciążenie jakim Poddaje się dźwig. Warto pamiętać, że resurs jest przeglądem specjalnym ,który powinien być przeprowadzony przez właściwego specjalistę. Istotną kwestią jest również to, że taki dźwig jeździ się w szybie, który też powinien podlegać odpowiednim kontrolom. Dlatego osoba, która będzie robiła resurs UTB powinna mieć odpowiednie uprawnienia budowlane. Przegląd specjalny wind może być robiony przez przedstawiciela producenta, ale koniecznie musi on dysponować określonymi uprawnieniami. 

Co obejmuje przegląd specjalny dźwigu UTB?

To jak powinien wyglądać przegląd specjalny Urządzeń Transportu Bezpośredniego zawiera instrukcja dołączona przez producenta. Zdarza się, że w instrukcji nie ma takich informacji, w takiej sytuacji trzeba kierować się stosownymi normami, specyfikacjami technicznymi, a także obecną wiedzą techniczną. Ważne, aby taki przegląd specjalny obejmował swoim zakresem wszystkie elementy, które mają wpływają na bezpieczne korzystanie z windy. O jakie dokładnie podzespoły chodzi? Są to przede wszystkim:

  • cała konstrukcja nośna, czyli dokładniej mówiąc jest to szyb, rama kabiny, rama wciągarki, ale również prowadnice,
  • mechanizm napędowy na który składają się liny, mocowania lin, i wciągarka,
  • układ elektryczny – instalacja w szybie, aparatura odpowiadająca za sterowanie urządzeniem,
  • układ hydrauliczny czyli przewody, siłowniki, oraz agregat hydrauliczny
  • odpowiadające za bezpieczną pracę dźwigu czyli np. system alarmowy.

Taki przegląd specjalny dźwigów UTB powinien być zakończony sporządzeniem odpowiedniego sprawozdania, w którym opisany jest wynik przeglądu, dane osób odpowiedzialnych, termin kolejnego przeglądu, a także kryteria oceny. 

Profilaktyka jako podstawa bezpieczeństwa dźwigów UTB

Jak w przypadku wielu urządzeń, tak również jeśli chodzi o dźwigi UTB bardzo ważna jest profilaktyka. Sporo awarii można wcześniej wykryć i naprawić, co zdecydowanie zwiększy bezpieczeństwo takich urządzeń. Niestety, jeśli chodzi o windy z lat 70 problem jest bardziej złożony, ponieważ takie mało dokładne przeglądy mogą być niewystarczające i nie wykryją wszystkich usterek. Urząd Bezpieczeństwa Technicznego monitoruje stan techniczny w miarę możliwości usuwając występujące usterki i wymieniając uszkodzone elementy. Niestety, jeśli chodzi o aparaturę sterową problem może okazać się bardziej złożony. Zbudowana jest ona z podzespołów, których funkcjonalność po 40 latach jest zdecydowanie ograniczona. Jedynym rozwiązaniem zazwyczaj jest wymiana jej, co zapobiegnie niebezpiecznym wypadkom. 

Możliwe zagrożenia starych dźwigów  

Obecnie technika poszła do przodu, także jeśli chodzi o windy osobowe. Dawne urządzenia znajdujące się w blokach nie mają pewnych zabezpieczeń, których nie brakuje w tych nowocześniejszych modelach. Należy pamiętać, że te starsze dźwigi nie posiadają drzwi kabinowych. Co więcej taki dźwig nie ma zabezpieczeń przed nadmierną jazdą w górę, a także odpowiednich zabezpieczeń przed niekontrolowanymi ruchami kabiny. Co istotne brakuje tu również połączenia głosowego z serwisem, ponadto drzwi przystankowe nie posiadają kontroli zaryglowania. Są to braki których nie da się wyeliminować.

Jedynym rozwiązaniem jest wymiana całego dźwigu, ale jest to wyjątkowo kosztowna inwestycja. Ważnym ubytkiem jest również niewielka dokładność jeśli chodzi o zatrzymywanie się na przystankach. Często taka kabina niedokładnie trafia w poziom piętra i powstaje stopień, który staje się trudny do pokonania zwłaszcza dla osób na wózkach inwalidzkich i starszych. Dźwigi z lat 70 muszą być co jakiś czas remontowane, a zniszczone części wymieniane, ale trzeba pamiętać, że raczej nie będą one działały tak jak nowe. Dlatego niezbędne jest regularne robienie przeglądów technicznych oraz stały kontakt z serwisem. Trzeba wówczas bezdyskusyjnie stosować się do zaleceń wydanych przez ekspertów. Oczywiście wraz z upływem lat tego typu problem będzie się nawarstwiał, dlatego w dłuższej perspektywie niezbędna będzie wymiana całego urządzenia.